ajax loader

Op de langste dag van het jaar brengen Pauline en Annet – webbeheerders van Visafslag Elburg – samen met bestuurslid Joop en zijn vrouw Neeltje een bezoek aan de Visafslag in Urk. De Visafslag in Urk is als het ware een voortzetting van hoe het vroeger toeging bij de Visafslag in Elburg, zo is de gedachte achter dit plan. Wat in Elburg moest stoppen vanwege de inpoldering, ging in Urk gewoon verder: de aanvoer van vis aan de wal, het sorteren van de vis, het wegen van de hoeveelheden, het afslaan per afmijnklok en de uiteindelijke verkoop aan de viskopers.

Het waait hard die dag. Tegen de verwachting in is de palingaanvoer niet gering. De kotters die in de (thuis)haven hebben aangelegd, bulken ervan! Op de UK 122 zijn mannen bezig met het op maat sorteren van de paling. ‘In de verte zijn deze mannen nog oud-Elburgers’, vertelt Joop. Dat te weten en daarnaar te handelen, werkt verbindend. De palingen, ook wel aal genoemd, komen levend aan wal, al waar ze in tonnen met vergietgaatjes uiteindelijk vanzelf – of met behulp van wat zout – een stille dood tegemoet gaan.

In de Visafslag van Urk is de weeë lucht van aangevoerde paling goed te vernemen. Het zijn vooral mannen die met de tonnen met vis in de weer zijn. De wereld van de vis is toch wel een mannending. In Urk zijn gasten welkom om mee te kijken bij de aanvoer en het afslaan. Palingen worden in een roestvrijstalen aalbak gekieperd en gewogen. Een laptop met speciale software zorgt voor een bonnetje vol gegevens dat vervolgens in de ton wordt geplakt. Zo worden letterlijk tonnen paling geregistreerd voor de verkoop. Zo weten de potentiële viskopers wat voor vlees ze in de kuip hebben.

Als je het hebt over paling en palingvangst, dan denk je ook aan de schaarste, waarover in de media gesproken wordt. Dat beeld klopt niet met wat is te zien in de Visafslag van Urk. Bij navraag over de gesteldheid van de paling in het IJsselmeer wordt door een palingaanvoerder toegelicht dat het juist heel goed gaat met de paling. De media zou haar eigen verhalen hierover de wereld inbrengen, die weleens haaks staan op wat werkelijk speelt. Zo heeft een ieder zijn eigen mening over de paling en haar wel en wee. Goed om van bewust te zijn – dat wel.

De bijvangsten of vis die op de dag zelf niet worden verkocht, worden opgeslagen in plastic bakken en in speciale koelcellen bewaard. Deze middag worden verschillende soorten palingen en ook krab afgeslagen en verhandeld. Ervaringsdeskundige Joop, die in zijn werkzame leven samen met zijn vrouw een bekende Elburgse viswinkel heeft gerund, vertelt over de kleurverschillen van de paling. ‘De kleur van de paling heeft te maken met het viswater waarin de vis heeft geleefd. Die kleurverschillen hebben ook hun weerslag op de smaak.’ Zo zou volgens Joop de groenig gekleurde palingen fijner van smaak zijn dan de donker gekleurde palingen. En als Joop het zegt, dan zal dat vast zo zijn. Hij kan het immers weten!

Nadat alle tonnen met paling en krab zijn gewogen en gelabeld, begint het afslaan in de veilingruimte. De digitale afmijnklok wordt aangestuurd door specifieke software. Op de afmijnklok valt af te lezen van welke kotter de vangst afkomstig is, om welke soort vis en om hoeveel pond vangst het precies gaat. De eenheidsprijs wordt per pond vastgesteld. Dat zijn dingen die je moet weten.

Zoals je in een viswinkel een pondje paling voor € 15,- kunt kopen, zo koopt een vishandelaar een pondje paling op de veiling voor zo’n € 5,-. Dat tientje verschil is echter niet voor niets, want de paling die in de Visafslag is opgekocht, is heel wat anders dan de paling die achter vitrineglas van een viswinkel ligt. Voordat een paling verkocht wordt in de winkel, wordt deze eerst schoongemaakt, gezouten en gerookt. Dat dit arbeidsintensief is, verbaast niet.

Het is opvallend hoe rustig het afslaan er in Urk aan toe gaat. Geen schreeuwende opkopers die ‘Mijn!’ roepen, zoals 100 jaar geleden nog het geval was in de Visafslag van Elburg. De afmijnklok is toch wel een uitkomst. Met een druk op de knop wordt vastgelegd wie de koper van welke ton met vis is. Nadat de digitale wijzer verschillende tegengestelde klokbewegingen heeft gemaakt, is het afslaan ten einde en halen de opkopers hun geprinte bon op bij de afslager. Zij zijn de nieuwe eigenaar van de vis, die ondertussen in de hal ernaast het loodje legt.

Ook Joop heeft een ‘zeuggien’ paling gekocht voor eigen gebruik; een zootje is een kleinere hoeveelheid dan een ‘wiggien’, legt Joop op de terugweg naar huis uit. Een ‘wiggien’ komt neer op 100 pond. Maar zoveel heeft Joop nu ook weer niet nodig.

In een afgedekte ton achterin de auto spartelen de middelgrote palingen nog enigszins tegen. Bij nader inzien hadden ze toch niet in de palingkistjes moeten zwemmen. Straks zal Joop ze schoonmaken, zodat ze niet meer zo krioelen wanneer ze als delicatesse worden opgediend. Eet smakelijk allemaal!